Đái tháo đường không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với đôi mắt. Một trong những biến chứng đáng chú ý là bệnh võng mạc đái tháo đường – tình trạng tổn thương các mạch máu nhỏ ở võng mạc do đường huyết tăng cao kéo dài.
Điều đáng lo ngại là bệnh có thể tiến triển âm thầm, chưa gây suy giảm thị lực rõ rệt ở giai đoạn đầu. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tổn thương võng mạc có thể dẫn đến mất thị lực nghiêm trọng, thậm chí mù lòa.

1. Bệnh võng mạc đái tháo đường là gì?
Võng mạc là lớp mô thần kinh nằm ở phía sau nhãn cầu, có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu hình ảnh lên não bộ.
Ở người mắc đái tháo đường, tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc. Thành mạch trở nên yếu, xuất hiện tình trạng rò rỉ dịch, xuất huyết hoặc tắc nghẽn mạch máu.
Khi bệnh tiến triển, cơ thể có thể hình thành các mạch máu bất thường trên võng mạc. Những mạch máu này dễ vỡ, gây xuất huyết dịch kính, hình thành mô xơ kéo căng võng mạc và làm tăng nguy cơ bong võng mạc.
Bệnh võng mạc đái tháo đường có thể ảnh hưởng đến một hoặc cả hai mắt. Người mắc bệnh lâu năm, kiểm soát đường huyết chưa tốt hoặc có thêm các yếu tố nguy cơ thường cần được theo dõi chặt chẽ hơn.
2. Các giai đoạn của bệnh võng mạc đái tháo đường
Bệnh thường được chia thành hai giai đoạn chính:
Bệnh võng mạc đái tháo đường không tăng sinh
Đây là giai đoạn sớm và phổ biến hơn. Các mạch máu nhỏ ở võng mạc có thể xuất hiện những tổn thương như:
- Vi phình mạch.
- Xuất huyết võng mạc.
- Xuất tiết cứng.
- Phù hoàng điểm do rò rỉ dịch.
Ở giai đoạn này, người bệnh có thể chưa nhận thấy thay đổi rõ rệt về thị lực. Tuy nhiên, tổn thương vẫn có thể tiến triển nếu đường huyết và các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát tốt.
Bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh
Đây là giai đoạn nặng hơn, khi võng mạc xuất hiện các mạch máu mới bất thường do tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng kéo dài.
Các mạch máu này rất dễ vỡ, có thể gây xuất huyết dịch kính. Bên cạnh đó, mô xơ hình thành quanh các mạch máu có thể co kéo võng mạc, dẫn đến bong võng mạc co kéo và suy giảm thị lực nghiêm trọng.
3. Dấu hiệu cảnh báo bệnh võng mạc đái tháo đường
Một trong những đặc điểm nguy hiểm của bệnh là giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh vẫn có thể nhìn tương đối bình thường dù võng mạc đã xuất hiện tổn thương.
Khi bệnh tiến triển, một số dấu hiệu có thể xuất hiện:
- Nhìn mờ, thị lực giảm dần.
- Hình ảnh nhìn thấy bị méo mó.
- Xuất hiện các chấm đen, đốm hoặc vệt giống ruồi bay.
- Nhìn thấy vùng tối hoặc vùng khuyết trong tầm nhìn.
- Thị lực thay đổi thất thường.
- Mất thị lực đột ngột khi xảy ra xuất huyết dịch kính hoặc biến chứng khác.
Nếu xuất hiện tình trạng mất thị lực đột ngột, nhiều chấm đen mới xuất hiện, chớp sáng hoặc cảm giác có màn che trước mắt, người bệnh cần đi khám mắt ngay.
Lưu ý: Không nên chờ đến khi mắt nhìn mờ mới kiểm tra võng mạc. Việc thăm khám định kỳ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với người mắc đái tháo đường.
4. Ai có nguy cơ mắc bệnh võng mạc đái tháo đường?
Bất kỳ người nào mắc đái tháo đường type 1 hoặc type 2 đều có nguy cơ gặp biến chứng võng mạc. Nguy cơ thường tăng lên khi có các yếu tố:
- Thời gian mắc đái tháo đường kéo dài.
- Đường huyết thường xuyên ở mức cao hoặc kiểm soát chưa tốt.
- Tăng huyết áp.
- Rối loạn mỡ máu.
- Có bệnh thận hoặc các biến chứng mạch máu khác.
- Mang thai ở người đã mắc đái tháo đường.
Việc kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và mỡ máu có thể giúp giảm nguy cơ xuất hiện hoặc làm chậm tiến triển của tổn thương võng mạc.
5. Phát hiện và điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường như thế nào?
Để phát hiện bệnh, người mắc đái tháo đường cần được khám mắt chuyên khoa, đặc biệt là kiểm tra đáy mắt có giãn đồng tử theo chỉ định của bác sĩ.
Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số kỹ thuật:
- Chụp ảnh đáy mắt: Ghi nhận hình ảnh võng mạc, hỗ trợ phát hiện xuất huyết, xuất tiết và các tổn thương mạch máu.
- Chụp OCT võng mạc: Đánh giá cấu trúc các lớp võng mạc, đặc biệt là vùng hoàng điểm, giúp phát hiện phù hoàng điểm.
- Chụp mạch máu huỳnh quang: Có thể được chỉ định để đánh giá tình trạng rò rỉ, tắc nghẽn mạch máu hoặc các mạch máu bất thường.
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và mức độ tổn thương. Một số trường hợp cần theo dõi định kỳ, trong khi những trường hợp khác có thể được chỉ định tiêm thuốc nội nhãn, laser võng mạc hoặc phẫu thuật dịch kính – võng mạc.
Song song với điều trị tại mắt, người bệnh cần phối hợp kiểm soát đường huyết, huyết áp và các bệnh lý toàn thân theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị đái tháo đường.
6. Người mắc đái tháo đường nên khám mắt bao lâu một lần?
Người mắc đái tháo đường cần chủ động kiểm tra võng mạc ngay cả khi chưa có biểu hiện bất thường về thị lực.
Theo khuyến nghị chuyên môn phổ biến:
- Đái tháo đường type 1: Nên khám mắt toàn diện lần đầu trong vòng 5 năm kể từ khi được chẩn đoán.
- Đái tháo đường type 2: Nên khám mắt ngay tại thời điểm được chẩn đoán bệnh.
- Phụ nữ mắc đái tháo đường trước khi mang thai: Nên khám mắt trước khi mang thai hoặc trong 3 tháng đầu thai kỳ và được bác sĩ hướng dẫn theo dõi trong suốt thai kỳ.
Sau lần khám đầu tiên, tần suất tái khám thường là mỗi năm hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Một số trường hợp có thể cần kiểm tra thường xuyên hơn tùy mức độ tổn thương võng mạc và khả năng kiểm soát đường huyết.
7. Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng, chống Đái tháo đường 14/11: Chủ động bảo vệ thị lực từ hôm nay
Ngày Thế giới Phòng, chống Đái tháo đường 14/11 là dịp để nâng cao nhận thức cộng đồng về căn bệnh mạn tính này và những biến chứng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, trong đó có thị lực.
Bệnh võng mạc đái tháo đường có thể tiến triển âm thầm, nhưng nguy cơ tổn thương thị lực có thể được giảm thiểu thông qua việc kiểm soát tốt đường huyết và thăm khám mắt đúng lịch.
Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Hải Dương khuyến khích người mắc đái tháo đường:
- Duy trì kiểm soát đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Theo dõi và kiểm soát huyết áp, mỡ máu.
- Duy trì chế độ ăn uống, vận động và sinh hoạt lành mạnh.
- Khám mắt định kỳ, đặc biệt là kiểm tra đáy mắt và võng mạc.
- Đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường về thị lực.
Đừng đợi đến khi mắt nhìn mờ mới quan tâm đến sức khỏe võng mạc. Chủ động kiểm tra mắt hôm nay chính là cách bảo vệ thị lực lâu dài.
Đăng ký thăm khám tại Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Hải Dương:
- Hotline: 0899 034 034
- Đặt lịch khám: https://haiduong.matquocte.vn/dat-lich/

